چوبهای مهندسیشده معمولاً از همان چوبهای سخت و نرم (Hardwood و Softwood) که در تولید چوب طبیعی بهکار میروند ساخته میشوند، اما با افزودن موادی مانند چسبها و رزینها تحت فرآیندهای صنعتی ترکیب و تقویت میگردند. این نوع چوب اغلب از ضایعات چوبی کارخانههای چوببری نیز بهره میبرد و با استفاده از فرآیندهای شیمیایی یا حرارتی به محصولی تبدیل میشود که در طبیعت بهصورت یکپارچه و با آن ابعاد بهسختی یافت میشود. امروزه حتی در طراحی داخلی و انتخاب مبلمان، موضوعاتی مثل خرید میز چوبی نیز به سمت استفاده از همین متریالهای مهندسیشده سوق پیدا کرده است. در ادامه این وست از فروشگاه عطر چوب به بررسی این نوع چوب می پردازیم.
چوب مهندسیشده در کاربردهای گستردهای استفاده میشود؛ از ساختوساز خانهها گرفته تا ساختمانهای تجاری و حتی محصولات صنعتی.
یکی از متخصصان حوزه ساختوساز در اینباره میگوید:
«چوب مهندسیشده، چوبی است که اگرچه از چوب طبیعی ساخته شده، اما بهگونهای فرآوری شده که عملکردی متفاوت و اغلب بهتر از چوب خام داشته باشد.»
۷ نوع رایج چوب چوب مهندسیشده (Engineered Wood)
محصولات چوب مهندسیشده (Engineered Wood) معمولاً به دو دسته اصلی تقسیم میشوند:
- اعضای سازهای مانند تیرها
- صفحات چوبی (Sheet Goods) که در پوششدهی دیوار، سقف و کف استفاده میشوند
در ادامه با ۷ نوع مهم آن آشنا میشویم:
1. چوب لایهای روکششده (LVL)
LVL از لایههای نازک چوب (روکشها) ساخته میشود که با استفاده از رزین و چسب تحت فشار به هم فشرده میشوند. این محصول یکی از چوبهای مهندسیشده بسیار متراکم و مقاوم است و در سازههای ساختمانی کاربرد فراوان دارد.
ویژگی مهم LVL این است که تمام الیاف چوب در یک جهت قرار گرفتهاند، به همین دلیل فقط در یک جهت مقاومت بالایی دارد و بارگذاری باید در همان راستا انجام شود.
2. چوب رشتهای لایهای (LSL)
LSL از قطعات کوچک و باریک چوب به نام «رشتهها» ساخته میشود که بهصورت فشرده و زاویهدار کنار هم قرار میگیرند. این ساختار باعث میشود LSL حتی از LVL نیز متراکمتر و مقاومتر باشد.
این محصول حدود ۹۵٪ از الیاف چوب و ۵٪ رزین تشکیل شده است. به دلیل چینش زاویهدار، مقاومت بسیار خوبی در برابر فشار و پیچش دارد. البته قیمت آن بالاست و تقریباً سه برابر چوبهای معمولی ساختمانی است.
3. تخته رشتهای جهتدار (OSB)
OSB از ترکیب خردهچوبها یا تراشههای چوب با چسب ساخته شده و سپس تحت فشار زیاد به صفحات بزرگ تبدیل میشود. این صفحات در ساخت کف، سقف و دیوار بسیار کاربرد دارند.
نکته مهم این است که همه OSBها کیفیت یکسانی ندارند؛ برخی سنبادهخورده و مقاوم در برابر رطوبت هستند و برخی سادهتر و ضعیفتر. بنابراین در شرایطی که احتمال تماس با رطوبت وجود دارد، باید از نوع باکیفیت و مقاوم استفاده شود.
همچنین در نصب OSB و حتی تخته چندلایه، باید بین صفحات فاصله (درز انبساطی) در نظر گرفته شود تا در اثر تغییرات رطوبت دچار تاببرداشتن نشوند.
4. تخته چندلایه (Plywood)
تخته چندلایه از اتصال چندین لایه نازک چوب (روکش) با چسب ساخته میشود. این لایهها بهصورت متقاطع روی هم قرار میگیرند که باعث افزایش استحکام و پایداری ابعادی آن میشود.
مزیت مهم تخته چندلایه این است که استحکام آن در تمام جهتها نسبتاً یکنواخت است.
با این حال، این نوع چوب نیز در برابر رطوبت منبسط و منقبض میشود، بنابراین هنگام نصب باید فاصلهگذاری مناسب رعایت شود.
درجهبندی تخته چندلایه:
- A: بالاترین کیفیت، سطح کاملاً صاف و بدون گره
- B: کیفیت بالا با گرههای بسیار کوچک
- C: دارای گرههای متوسط و برخی نقصها
- D: کیفیت پایین با گرهها و حفرههای بزرگ
- X: مناسب برای استفاده در فضای بیرونی
- CDX: یک رو C و یک رو D، مناسب کاربردهای بیرونی
5. تخته فیبر با چگالی متوسط (MDF)
MDF از خرد کردن چوب سخت و نرم به الیاف ریز و ترکیب آن با موم و رزین ساخته میشود. سپس این مواد تحت فشار و حرارت بالا به شکل صفحات فشرده درمیآیند.
این محصول معمولاً از OSB و حتی در برخی موارد از تخته چندلایه متراکمتر است، اما مقاومت آن در برابر رطوبت به درجه کیفی آن بستگی دارد. برخی انواع آن ضدآب هستند و برخی خیر.
6. تخته کامپوزیت (Composite Board)
این اصطلاح به مجموعهای از محصولات مهندسیشده مانند MDF و OSB اشاره دارد. در این نوع چوب، ترکیبی از الیاف چوب و مواد پلاستیکی استفاده میشود که طی فرآیند حرارتی به صفحات قابل استفاده تبدیل میگردد.
مزایای آن شامل نصب آسان، قیمت مناسب و استفاده از مواد بازیافتی است که به کاهش مصرف چوب طبیعی کمک میکند.
7. چوب چندلایه متقاطع (CLT)
CLT از اتصال لایههای چوب طبیعی بهصورت عمود بر هم ساخته میشود. هر لایه با لایه بعدی زاویه ۹۰ درجه دارد و با چسبهای قوی به هم متصل میشوند.
این ساختار باعث افزایش استحکام، پایداری و قابلیت طراحی انعطافپذیر آن میشود. همچنین به دلیل چندلایه بودن، خاصیت عایق حرارتی و صوتی خوبی دارد و در پروژههای ساختمانی مدرن بسیار محبوب است.
چوب مهندسیشده (Engineered Wood) نسل جدیدی از مصالح ساختمانی است که با هدف افزایش استحکام، بهینهسازی مصرف چوب طبیعی و بهبود عملکرد سازهای تولید میشود. هرکدام از انواع آن، از LVL و LSL گرفته تا OSB و CLT، کاربرد خاص خود را دارند و انتخاب صحیح آنها نقش مهمی در کیفیت و دوام سازه دارد.